شماره نظریه :
7/1402/136 |
شماره پرونده :
1402-100-136ع |
تاریخ نظریه :
1402/04/06 |
قانون
استعلام
مطابق ماده 33 قانون کانون کارشناسان رسمي دادگستري مصوب 1381 کارشناسان مستخدم شاغل دولت يا مؤسسات دولتي يا شرکتهاي دولتي و وابسته به دولت يا شهرداريها يا ساير نهادهاي عمومي غير دولتي و يا ساير شرکتهاي دولتي که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر نام يا ذکر صريح نام است، جز در موارد استثنايي مذکور در ماده قانوني صدرالذکر مجاز به اظهار نظر و مداخله در دعاوي و ساير امور مستلزم امر کارشناسي رسمي که مربوط به دستگاه متبوع آنهاست نميباشد؛ اما با توجه به گستردگي سازمانهاي اداري و اجرايي کشور و اشتغال بخش بزرگي از اعضاي کانونهاي کارشناسان رسمي دادگستري در بخشهاي مذکور در ماده 33 يادشده و با لحاظ ذيل تبصره 2 ماده 18 همين قانون، بين مراجع قضايي در خصوص وجود يا فقدان جهات رد کارشناسي به دليل رابطه خادم و مخدومي (بند «ب» ماده 91 قانون آيين دادرسي دادگاههاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379) اختلاف نظر است. در همين راستا و به عنوان مثال، وزارت راه و شهرسازي متشکل از سازمانها، مؤسسات و شرکتهايي مانند ادارات کل راه و شهرسازي استانها و ادارات شهرستاني، ادارات استاني حمل و نقل و راهداري، سازمان هواشناسي، شرکتهاي راهآهن و هواپيمايي جمهوري اسلامي ايران ميباشد که داراي وظايف و ساختارهايي کاملاً متفاوت از يکديگرند. بر اين اساس، براي مثال در دعوايي که متقاضي کارشناسي اداره حمل و نقل و راهداري است، آيا ميتوان امر کارشناسي را به کارشناس شاغل در اداره کل راه و شهرسازي استان واگذار کرد و يا آنکه اين امر ميتواند از جهات رد کارشناسي به سبب وجود رابطه خادم و مخدومي باشد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه
ممنوعيت مذکور در ماده 33 قانون کانون کارشناسان رسمي دادگستري مصوب 1381 مطلق و شامل همه اجزاء دستگاه متبوع کارمندان ميباشد و با عنايت به اينکه ادارات مختلف يک سازمان، وزارتخانه يا نهاد از اجزاء آن دستگاه تلقي ميشوند، ارجاع امر کارشناسي به کارکنان همان سازمان يا وزارتخانه يا نهاد؛ هر چند امر کارشناسي مربوط به ادارهاي باشد که مستخدم در آن اشتغال ندارد، قانوناً جايز نيست؛ بنابراين در فرض سؤال، با توجه به اينکه کارشناسان سازمانها يا ادارات راه و شهرسازي و حمل ونقل و راهداري تابع يک دستگاه (وزارت راه و شهرسازي) هستند، به نظر ميرسد به استناد ماده 33 قانون يادشده نميتوانند در دعاوي و ديگر امور مستلزم امر کارشناسي مربوط به آن وزارتخانه به عنوان کارشناس رسمي مداخله و اظهارنظر کنند؛ مگر در حدود مقرر در ماده يادشده.