شماره نظریه :
7/1401/433 |
شماره پرونده :
1401-1/8-433 ح |
تاریخ نظریه :
1401/06/06 |
قانون
استعلام
هرگاه خريدار در اجراي رأي وحدت رويه شماره 811 مورخ 1/4/1400 هيأت عمومي ديوان عالي کشور قيمت روز ملک را بر اساس نظر کارشناس مطالبه کند و دادگاه پس از ارجاع امر به کارشناس، حکم صادر کند؛ اما به دليل روند طولاني تجديد نظرخواهي، مدت قابل توجهي از تاريخ اعلام نظر کارشناس سپري شده و قيمتها افزايش يافته باشد، خواهشمند است به پرسشهاي زير پاسخ دهيد:
الف) آيا موضوع، مشمول حکم مقرر در تبصره ماده 19 قانون کانون کارشناسان رسمي دادگستري مصوب 1381 است و در مقام اجرا، امکان تعديل وجود دارد؟
د) در صورتي که دادگاه سابقاً به استناد رأي وحدت رويه شماره 733 مورخ 15/7/1393 هيأت عمومي ديوان کشور بر اساس شاخص اعلامي بانک مرکزي، رأي صادر کرده و در مرحله تجديد نظر قطعيت يافته و اجراييه صادر شده باشد؛ اما محکومعليه اقدامي جهت پرداخت محکومبه نکرده باشد و خواهان با توجه به گذشت زمان و عدم وصول محکومبه، دعواي مطالبه غرامات بر اساس رأي وحدت رويه شماره 811 مورخ 1/4/1400 را مطرح کند، با توجه به اينکه رأي وحدت رويه تأسيس جديد نميباشد و تفسير قانون است، آيا دعواي مذکور قابل استماع است يا آنکه از موارد اعتبار امر مختومه محسوب ميشود؟ آيا دادگاه ميتواند بر اساس رأي وحدت رويه يادشده رسيدگي و اتخاذ تصميم کند؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه
الف- مقررات تبصره ذيل ماده 19 قانون کانون کارشناسان رسمي دادگستري مصوب 1381 همانگونه که در متن آن آمده است، در مواردي قابل اعمال است که انجام معامله مستلزم تعيين قيمت عادلانه روز از طرف کارشناس رسمي است و نه در همه مواردي که کارشناسان اظهارنظر ميکنند؛ اما در فرض سؤال که در اجراي رأي وحدت رويه شماره 811 مورخ 1/4/1400 هيأت عمومي ديوان عالي کشور، به سبب مستحق¬للغير درآمدن مبيع و جهل خريدار به وجود فساد، دادگاه ميزان غرامت وارد بر خريدار را با ارجاع امر به کارشناس و بر اساس ميزان افزايش قيمت (تورم) اموالي که از نظر نوع و اوصاف مشابه همان مبيع هستند، تعيين کرده است، چنانچه به دليل طولاني شدن روند تجديد نظرخواهي، غرامت موضوع نظريه کارشناسي با افزايش فاحشي مواجه شود، دادگاه تجديد نظر مي¬تواند با ارجاع امر به کارشناسي، ميزان افزايش¬يافته را مورد لحوق حکم قرار دهد و اين امر ارتباطي به حکم مقرر در تبصره ماده 19 قانون کانون کارشناسان رسمي دادگستري مصوب 1381 ندارد و در اجراي رأي وحدت رويه يادشده است که تعيين جبران غرامت را بر اساس ميزان افزايش قيمت اموال مشابه همان مبيع از نظر نوع و اوصاف، ضروري دانسته است؛ اما اگر بدون ارجاع مجدد به کارشناسي، دادگاه تجديد نظر وجه معيني را مورد لحوق حکم قرار دهد، در مرحله اجراي حکم بنا به جهت يادشده موجبي براي اعمال تبصره ماده 19 قانون کانون کارشناسان رسمي دادگستري مصوب 1381 نيست و رأي صادرشده از اعتبار امر مختوم برخوردار است و اجراي احکام جز اجراي رأي قطعي، اختيار و تکليف ديگري ندارد.
د- اولاً، به موجب ماده 471 قانون آيين دادرسي کيفري مصوب 1392 رأي وحدت رويه نسبت به رأي قطعي بياثر است؛ بنابراين اصل بر اجراي حکم قطعي يا قطعيتيافته است و استثناي قسمت اخير ماده يادشده با توجه به سياق عبارات به کار رفته در آن و قيد عبارت «مطابق مقررات قانون مجازات اسلامي عمل ميشود»، ناظر بر احکام کيفري بوده و از فرض سؤال که واجد جنبه حقوقي است، منصرف است.
ثانياً، در فرض سؤال که قبلاً خريدار، دعواي مطالبه خسارت مستحقللغير بودن مبيع را عليه فروشنده اقامه کرده و پرونده به استناد رأي وحدت رويه شماره 733 مورخ 15/7/1393 هيأت عمومي ديوان عالي کشور به صدور حکم قطعي محکوميت فروشنده به پرداخت غرامت بر مبناي خسارت تأخير تأديه ثمن معامله و يا محاسبه ثمن به نرخ روز منجر شده است، هرچند در فرض سؤال، رأي صادره به مرحله اجرا درنيامده و محکوم¬عليه مبلغ محکوم¬به را پرداخت نکرده است، موضوع واجد اعتبار امر مختومه بوده و طرح دعواي مجدد نسبت به همان موضوع داير بر مطالبه مابهالتفاوت ميزان افزايش قيمت (تورم) اموالي که از نظر نوع و اوصاف مشابه همان مبيع هستند، با استناد به رأي وحدت رويه شماره 811 مورخ 1/4/1400 هيأت عمومي ديوان عالي کشور و نيز قواعد مسؤوليت مدني فاقد وجاهت قانوني است.