شماره نظریه :
7/1400/1087 |
شماره پرونده :
1400-3/1-1087 ح |
تاریخ نظریه :
1400/12/21 |
قانون
استعلام
در خصوص ماده 46 قانون اجراي احکام مدني مصوب 1356 که مقرر ميدارد «اگر محکومبه عين معين بوده و تلف گرديده يا به آن دسترسي نباشد قيمت آن با تراضي تعيين و در فرض عدم اعتراض به وسيله دادگاه تعيين و طبق مقررات اين قانون از محکومعليه وصول ميشود»، خواهشمند است اعلام فرماييد چنانچه محکومبه عين معين بوده و در دسترس نباشد و طرفين نيز در خصوص قيمت توافق نکنند؛ اما کالاي مثلي و مشابهي از سوي محکومعليه ارائه شود که مورد قبول محکومله نيست، آيا دادگاه ميتواند محکومله را به پذيرش مثل آن الزام کند و يا آنکه صرفاً بايد قيمت محکومبها (مطابق صدر ماده 46 قانون اجراي احکام مدني) پرداخت شود؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه
در فرض سؤال که دادگاه محکومعليه را به تحويل عين معين محکوم کرده است؛ اما در مرحله اجراي حکم به سبب تلف عين و يا عدم دسترسي به آن، تحويل عين محکومبه مقدور نيست، اجراي احکام نميتواند با تحويل مثل محکومبه که مورد قبول محکومله نيست، وي را به پذيرش آن الزام کند؛ زيرا اولاً، آنچه مورد لحوق حکم دادگاه قرار گرفته است، صرفاً تحويل عين معين است. ثانياً، هرچند بدل بايد اقرب به مال از حيث ماليت، صفات و خصوصيات باشد و در مال مثلي، اقرب رد مثل است؛ اما مقنن در ماده 46 قانون اجراي احکام مدني مصوب 1356 صرف نظر از مثلي يا قيمي بودن مال محکومبه، به نحو اطلاق و در جهت تسريع در اجراي حکم در فرض تلف يا عدم دسترسي به عين محکومبه، به پرداخت قيمت مال مذکور به محکومله با تراضي طرفين و در صورت عدم تراضي، به وسيله دادگاه و با ارجاع امر به کارشناس، حکم داده است و بنابراين، موجبي براي الزم محکومله به دريافت مثل مال محکومبه نيست.