شماره نظریه :
7/1400/466 |
شماره پرونده :
1400-76-466 ح |
تاریخ نظریه :
1400/07/07 |
قانون
استعلام
يک قطعه باغ به با قرارداد عادي و کاربري باغ شهر فروخته ميشود و خريدار بعداً متوجه ميشود که باغ موصوف فاقد کاربري مجاز بوده و بدون مقررات قانوني تقسيم و فروخته شده است؛ لذا دعواي بطلان قرارداد را مطرح و دادگاه وفق ماده 365 قانون مدني حکم بربطلان قرارداد صادر ميکند. خريدار ثمن و خسارت وارده را مطالبه کرده و مدعي است پس از سپري شدن سه سال از تاريخ معامله، ثمن پرداختي با کاهش ارزش مواجه شده است.
1- آيا دادگاه ميتواند با وحدت ملاک از رأي وحدت رويه شماره 15733/7/1397هيأت عمومي ديوان عالي کشور با قيمت به روز و منطقهاي ملک با جلب نظر کارشناسي حکم صادر کند؟
2- آيا دادگاه ميتواند ثمن معامله را بالحاظ شاخص اعلامي بانک مرکزي در تاريخ عقد بيع به عنوان خسارت ملاک عمل قراردهد؟
3- آيا دادگاه صرفاً فروشنده را بايد به ثمن دريافتي محکوم کند؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه
1-2 و3 – صرف نظر از آنکه فرض مطرح شده در مقدمه استعلام از موارد بطلان معامله است يا خير؛ با عنايت به اينکه در فرض سؤال حکم بر بطلان معامله به دليلي غير از مستحقللغير بودن مبيع صادر شده است و با توجه به اينکه مطابق ماده 365 قانون مدني بيع فاسد اثري در تملک ندارد؛ لذا هرگاه کسي به عقد فاسد مالي را قبض کند، وفق قاعده علياليد ملزم به رد به مالک واقعي است و تا زمان رد ضامن است. عودت مال و اعاده وضع به حال سابق اقتضاي آن را دارد که اقرب به مثل يا قيمت مال مسترد شود. در فرض سوال که بيع به جهتي غير از مستحق للغير درآمدن مبيع باطل است، اعاده وضع به حال سابق اقتضاي آن را دارد که ثمن و خسارت ناشي از کاهش ارزش آن مسترد شود؛ هم چنانکه حکم مقرر در تبصره ماده 1082 قانون مدني (الحاقي 29/4/1376) و ماده 391 اين قانون با لحاظ آراء وحدت رويه شماره 733 مورخ 15/7/1393 و 811 مورخ 1/4/1400 هيأت عمومي ديوان عالي کشور مؤيد اين ديدگاه است؛ بنابراين در فرض سؤال، محاسبه غرامت وارده بر ثمن معامله بايد با رعايت رأي وحدت رويه شماره 811 مورخ 1/4/1400 هيأت عمومي ديوان عالي کشور و با ارجاع امر به کارشناس و بر اساس ميزان افزايش قيمت (تورم) اموالي که از نظر نوع و اوصاف مشابه همان مبيع هستند، صورت گيرد.