شماره نظریه :
7/1400/241 |
شماره پرونده :
1400-83-241 ع |
تاریخ نظریه :
1400/06/28 |
قانون
استعلام
1- مفهوم تلف حکمي مال در فقه اماميه چيست و اسباب آن کدام است؟
2- در صورتي که مالک عرصه براي محافظت از آن از حيث تصرف غاصب و نقل و انتقال آن متصور کند، آيا به لحاظ فقهي ميتوان وي را مسؤول قلمداد کرد؟؟ آيا موجبات استناد به مواد 3 و 4 قانون مسؤوليت مدني مصوب 1339 براي تعديل خسارت وجود دارد؟
3- با توجه به اينکه وفق ماده 9 قانون افزايش بهرهوري بخش کشاورزي و منابع طبيعي مصوب 1389 دولت مکلف است در صورت امکان عين زمين را به مالک تحويل داده و چنانچه اين امر امکانپذير نباشد و در صورت رضايت مالک عوض زمين و يا قيمت کارشناسي آن را پرداخت کند، مقصود از عدم امکان چيست؟ آيا مقصود تلف حکمي است؟ توضيح آنکه تصرفات متصرف ممکن است شکلهاي مختلف
داشته باشد؛ مانند حصارکشي؛ شارژ ساختمان؛ نصب سقف موقت و تکميل اعياني. کدام مرحله ساخت و ساز موجب عدم امکان استرداد عين ميشود؟
4- آيا مقصود از «امکان»، امکان حقوقي بازگشت ملک است يا امکان مادي؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه
1 و 2- تبيين مفهوم فقهي و اسباب تلف حکمي و به طور کلي ارائه پاسخ به مباحث نظري مطرحشده در سؤال خارج از وظايف اين اداره کل است.
3 و 4- صرفنظر از آنکه سؤال مطروحه مبهم و تا حدودي مجمل است؛ زيرا اولاً، تملک زماني است که دولت يا شهرداري ملک افراد را که در طرح قرار گرفته است، خريداري ميکند؛ اما زماني که ملک ملي شده يا موات باشد، متعلق به دولت و در حال حاضر به نمايندگي وزارت جهاد کشاورزي يا وزارت راه و شهرسازي خواهد بود. حال اگر زميني که ملي شده يا موات اعلام شده است، بر اثر شکايت مالک جزء مستثنيات محسوب شود، عليالاصول بايد به مالک مسترد شود؛ اما هرگاه به علت تغييراتي که تا زمان اعلام شدن مستثنيات در زمين مذکور به وجود آمده است، استرداد زمين غير ممکن شود؛ مطابق تبصره يک ماده 9 قانون افزايش بهرهوري بخش کشاورزي و منابع طبيعي مصوب 1389 با اصلاحات بعدي، اگر دولت زمين معوض داشته باشد و مالک نيز راضي باشد، زمين معوض به او داده ميشود. در غير اين صورت، قيمت کارشناسي زمين به او پرداخت ميشود و در هر حال امکان يا عدم امکان استرداد امري موضوعي بوده و تشخيص آن بر عهده مرجع رسيدگيکننده است.