شماره نظریه :
7/99/203 |
شماره پرونده :
99-93-203ح |
تاریخ نظریه :
1399/04/31 |
قانون
استعلام
منزل مسکوني محکومعليه جزء مستثنيات دين محسوب و به رفع توقيف آن اظهارنظر گرديده است با توجه به وضعيت جديد به لحاظ تغيير شرايط اقتصادي يا قرار گرفتن ملک در مجاورت خيابان اصلي ارزش ملک نسبت به سابق دو برابر شده است و محکومله با توجه به قيمت فعلي ملک آن را عرفا در شان محکومعليه در حالت اعسار ندانسته و تقاضاي توقيف مجدد آن را نموده است با توجه به فرض مذکور:
1-آيا توقيف مجدد ملک وجاهت قانوني دارد؟
2-آيا تشخيص شان موضوع ماده مرقوم بر عهده کارشناس بوده يا قاضي صادر کننده راي بدوي يا قاضي اجراي احکام؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه
1- با عنايت به بند «الف» ماده 24 قانون نحوه اجراي محکوميتهاي مالي مصوب 1394 و تبصره يک آن، منزل مسکوني محکومعليه در صورتي جزء مستثنيات دين تلقي ميشود که اولاً، محل سکونت محکومعليه باشد و ثانياً، منزل مسکوني در حد نياز و شأن عرفي محکومعليه در حالت اعسارش باشد. بنابراين در فرض سوال اگر افزايش قيمت به خاطر تغيير وضعيت ملک باشد تشخيص مستثنيات يا عدم مستثنيات دين بودن منزل مسکوني و در نتيجه امکان توقيف مجدد ملک با مرجع قضايي مربوط است.
2- اگرچه ماده 525 قانون آيين دادرسي دادگاههاي عمومي و انقلاب در امور مدني مقرر داشته: «در صورت بروز اختلاف نسبت به متناسب بودن اموال و اشياء موصوف در ماده قبلي با شؤون و نياز محکومعليه، تشخيص داگاه صادر کننده حکم لازم الاجرا، ملاک خواهد بود» اما با عنايت به اينکه ماده مذکور ناظر به ماده 524 قانون يادشده ميباشد و اين ماده طبق ماده 29 قانون نحوه اجراي محکوميت هاي مالي مصوب 1394 صريحاً نسخ گرديده و ماده 24 قانون اخير الذکر جايگزين آن شده است و ماده 1 قانون اخير الذکر توقيف اموال محکوم عليه را با رعايت مستثنيات دين مقرر داشته و در ماده 2 همين قانون مرجع اجرا کننده رأي مکلف به شناسايي اموال محکومعليه و توقيف آن به ميزان محکومبه شده و در مواد 4 و 24 نيز به مرجع اجراء اختيار استيفاء محکومبه از اموال توقيف شده با رعايت مستثنيات دين و فروش منزل مسکوني بيش از نياز و شأن عرفي محکومعليه در حالت اعسار داده شده است، ميتوان نتيجه گرفت که با لازم الاجرا شدن قانون نحوه اجراي محکوميت هاي مالي 1394، مرجع تشخيص نياز و شأن عرفي محکومعليه برابر ماده 6 دستورالعمل ساماندهي و تسريع اجراي احکام مدني مصوب رياست قوه قضاييه، دادرس اجرا کننده حکم لازم الاجرا است.